Σε 5 λεπτά
Γιατί ο πολίτης δεν πρέπει να υποχρεώνεται να μαντεύει την εξουσία
Η Αληθής Αντιπροσώπευση ξεκινά από μια φαινομενολογική παρατήρηση: στα σύγχρονα κοινοβουλευτικά συστήματα αντιπροσώπευσης ο πολίτης συχνά αισθάνεται ότι η ψήφος του απέχει από την πραγματική άσκηση της εξουσίας. Η έρευνα δεν υποθέτει εξαρχής την αιτία αυτής της αποσύνδεσης. Την ορίζει ως Πεδίο 0: το φαινόμενο πριν από τη διάγνωση.
Το πρώτο μετρήσιμο σημείο εισόδου ήταν η εκλογική και δημοσκοπική αβεβαιότητα. Ποιος είναι πιθανότερο να κυβερνήσει; Η απάντηση απαιτούσε να συνδεθούν πρόθεση ψήφου, κατανομή εδρών, δυνατότητες συνεργασίας, πολιτικά βέτο και αβεβαιότητα μετεκλογικών επιλογών. Έτσι δημιουργήθηκε ο Ερευνητικός Χάρτης Κυβερνησιμότητας.
Όσο όμως η έρευνα προχωρούσε, εμφανίστηκε βαθύτερο ερώτημα. Ακόμη και αν είναι γνωστό ποιος μπορεί να κυβερνήσει, δεν είναι γνωστό με ποια ακριβώς εντολή θα κυβερνήσει. Η ψήφος επιλέγει κόμμα· δεν ταυτοποιεί πάντοτε συγκεκριμένη κυβερνητική συνεργασία, κοινό μετεκλογικό πρόγραμμα ή κατανομή ευθύνης. Από εδώ προκύπτει το κενό της συνεργατικής εντολής.
Η κάλπη είναι αναγκαία, αλλά δεν μπορεί να λειτουργεί ως λευκή και αμετάκλητη εξουσιοδότηση για κάθε απόφαση των επόμενων ετών. Η πολιτική εξουσία δρα μέσα στον χρόνο, σε συνθήκες που αλλάζουν. Χρειάζεται λοιπόν μηχανισμός με τον οποίο η εντολή να μπορεί να μεταβάλλεται χωρίς να εξαφανίζεται η σχέση της με εκείνους από τους οποίους προήλθε.
Το έργο προτείνει να μεταφερθεί το βάρος από την πρόβλεψη του χαρακτήρα του κυβερνώντος στους κανόνες που δεσμεύουν οποιονδήποτε κυβερνήσει. Το Πρωτόκολλο προβλέπει Χάρτα Διακυβέρνησης, δημοσιοποίηση κυβερνητικών συμφωνιών, Χάρτη Αποφασιστικής Ισχύος, παρουσίαση εναλλακτικών, συμμετοχή πριν από τετελεσμένα, Έκθεση Απόκλισης, ανεξάρτητο έλεγχο, θεσμική μνήμη και κλιμακωτούς μηχανισμούς επανεξέτασης και αναθεώρησης.
Πριν όμως ένα κόμμα κληθεί να δεσμευθεί σε αυτά, προηγείται η Πύλη 0: μπορεί ο ίδιος ο πολιτικός φορέας να δεσμευθεί συλλογικά, εσωτερικά ελέγξιμα και όχι απλώς με δήλωση της ηγεσίας του; Μόνο μετά έρχονται οι Δώδεκα Δεσμεύσεις: σε ποιους συγκεκριμένους μηχανισμούς ελέγχου, συμμετοχής και αναθεώρησης αποδέχεται να δεσμευθεί;
Το έργο δεν ζητά να γίνει αποδεκτό ως τελική αλήθεια. Πριν περάσει σε πραγματική πολιτική εφαρμογή, πρέπει να εκτεθεί σε Ολιστικό Έλεγχο Ευστάθειας: εξωτερική κριτική ειδικών, έλεγχο των επιμέρους υποσυστημάτων και έλεγχο των γεφυρών μεταξύ τους.
Αν εφαρμοστεί, το εργαλείο δεν θα παράγει μόνο γνώση για την πολιτική. Θα δημιουργήσει νέα δημόσια δεδομένα: ποια κόμματα μπορούν να δεσμευθούν, ποια αποδέχονται συγκεκριμένους ελέγχους και πώς συμπεριφέρονται αργότερα όταν αποκτήσουν εξουσία. Τα δεδομένα αυτά επιστρέφουν στην αρχική υπόθεση: μειώνεται πράγματι η πολιτική αποσύνδεση;
Σε μία πρόταση: η Αληθής Αντιπροσώπευση επιχειρεί να αντικαταστήσει όσο γίνεται την τυφλή πρόβλεψη των μελλοντικών προθέσεων της εξουσίας με εκ των προτέρων δημόσια δέσμευση, ορατότητα της πραγματικής ισχύος, ενεργή συμμετοχή, έλεγχο των αποκλίσεων και πραγματική δυνατότητα αναθεώρησης.